Πελένδρι

Πελένδρι, κοινότητα της Επαρχίας Λεμεσού στην Κύπρο.

Το Πελέντρι ή Πελένδρι είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της επαρχίας Λεμεσού στην Κύπρο.

Βρίσκεται κάτω από την οροσειρά του Τροόδους, στην περιοχή της Πιτσιλιάς. Είναι τοποθετημένο σε μια άγομη βουνοπλαγιά, σε ένα υψόμετρο 800 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, 40 περίπου χιλιόμετρα από την πόλη της Λεμεσού. Γειτνιάζει με τα χωριά Τριμίκλινη, Σαϊττάς, Ποταμίτισσα, και Κάτω Αμίαντος.

Το ανάγλυφο της περιοχής είναι τραχύ και βουνίσιο με στενές βαθιές κοιλάδες και απότομες πλαγιές. Από τις τρεις πλευρές του χωριού ξεπροβάλλουν ψηλές βουνοκορφές που το ύψος τους σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνά τα 1000 μέτρα.

Το κλίμα της περιοχής σε συνδυασμό με τη σχετικά ψηλή ετήσια βροχόπτωση που δέχεται το χωριό (γύρω στα 750 χιλιοστόμετρα) ευνοεί την καλλιέργεια διαφόρων φρουτόδεντρων (μηλιών, ροδακινιών, αχλαδιών), αμπελιών οινοποιήσιμων ποικιλιών, ελιών, αμυγδαλιών, καρυδιών και λαχανικών (φασολάκια, μπιζέλια, κραμπιά, ντομάτες, αγγουράκια, κρεμμύδια, κολοκυθάκια, πατάτες).

Εξαιτίας όμως του ανάγλυφουν της περιοχής υπάρχουν αρκετές ακαλλιέργητες περιοχές στις οποίες δίνει πλούσιο το παρόν της η φυσική βλάστηση. Εκεί συναντά κανείς μια ποικιλία φυτών: πεύκων, λατζιές, αντρουκλιές, τρεμιθιές, ξυσταριές, περνιές, αγριοελιές, σκλήδρους, πλατάνους και μερσινιές. Μέρος των κρατικών δασών Τροόδους και Μονής εμπίπτουν στα διοικητικά όρια του Πελεντρίου.

Το Πελέντρι αποτελούσε γνωστό οικισμό που υφίστατο κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια. Ο Ντε Μας Ματρί το αναφέρει ως Pelendres ή και Pelondres, δίνοντας την πληροφορία ότι το 1353 ήταν φέουδο του Ιωάννη ντε Λουζινιάν, πρίγκηπα της Αντιόχειας και μέλος της βασιλικής οικογένειας της Κύπρου. Ο μεσαιωνικός χρονογράφος Γεώργιος Βουστρώνιος αναφέρει δύο φορές το χωριό στο χρονικό του. Στη μια περίπτωση αναφέρει ότι γύρω στο 1461, στον οικισμό έμενε κάποιος πλούσιος (πιθανότατα έμπορος) ονόματι Σατένης. Στη δεύτερη περίπτωση ο Βουστρώνιος μιλά για δύο πραστειά (αγροκτήματα) των Πελεντρίων που άνηκαν στο Ρίτζο τι Μαρίνο και τα οποία κατασχέθηκαν το 1474 από την Αικατερίνη Κορνάρου. Τα δύο αυτά αγροκτήματα που είναι τα Κάρδαμα (Kardama) και τα Φίλαγρα, διαλύθηκαν κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Τα Φίλαγρα όμως επανιδρύθηκαν με την ίδια ονομασία. Πέραν όμως από τους δύο αυτούς οικισμούς, σύμφωνα με αφηγήσεις υπερηλίκων, λέγεται ότι υπήρχαν ακόμα 14 μικρά χωριά, τα οποία αναγκάστηκαν να εγκαταλειφθούν και νε ενωθούν με τους κατοίκους του Πελεντριού, ώστε να νιώθουν πιο ασφαλείς. Σαν τέτοια χωριά αναφέρονται τα ακόλουθα: ο Πούλος, στον οποίο βρέθηκαν σημαντικά αρχαιολογικά αντικείμενα της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τα Φουρνιά, στα οποία υπάρχουν ίχνη παλαιού οικισμού, ο Τρούμηθος, στον οποίο υπάρχει ένα πολύ παλιό μεταλλείο χαλκοπυρίτη, η Τζεράμης, η οποία καταστράφηκε ολοσχερώς από κατολίσθηση, τα Ρόντια, τα Κόνναρα, τα Καμίνια, ο Μαζόκαμπος, το Χαλάζιν, η Αργυρού, η Δέησις, ο Άης Γίαννης Ποταμούλιών, τα Ποντίκια και οι Κουντουρήδες.

Υπάρχουν διάφορες εκδοχές αναφορικά με την προέλευση του ονόματος του χωριού: α) Το όνομα Πελέντρι και Πελέντρια που χρησιμοποιείτο τα παλαιότερα χρόνια προήλθε από ένα φυτό που φύτρωνε άφθονο στην περιοχή και ονομαζόταν Φελάνδριο (οινάνθη). ο Θεόφραστος αναφέρει ότι από τα φύλλα αυτού του φυτού, που ήταν πολύοσμα, κατασκευάζονταν οινάνθινον μύρο.

β) Στην περιοχή φυτρώνει σε αφθονία ένα είδος μανιταριού το οποίο οι κάτοικοι ονομάζουν Πέλεντρο. Είναι ένα δηλητηριώδες μανιτάρι με γεύση πικρή και στυφή και με διακριτικό γνώρισμα την εμφάνιση, γιατί είναι πολύ μεγαλύτερο από τα γνωστά είδη μανιταριών. Ο Ν. Κληρίδης, όμως, αναφέρει ότι το μανιτάρι πήρε το όνομα του από το χωριό.

γ) Σε ένα γαλλικό περιοδικό αναφέρεται ότι το χωριό πήρε το όνομα του από ένα αρωματικό χόρτο που φύτρωνε στο χωριό που ονομάζεται Πεδέντρι κι έτσι ονομάστηκε Πελέντρι.

δ) Μία τέταρτη εκδοχή υποστηρίζει ότι το χωριό πήρε την ονομασία του από το επώνυμο μεσαιωνικής οικογένειας που το κατείχε κάποτε ως φέουδο (πριν το 1353). Ο Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρει την οικογένεια Πελεντρί.

ε) Τέλος, σύμφωνα με νεότερες εκδοχές το Πελέντρι ονομαζόταν παλιά Πολυδέντρι, γιατί υπήρχαν πολλά δέντρα. Αργότερα για συντομία άλλαξε την ονομασία του σε Πελέντρι.

Παλαιότερα στο χωριό υπήρχαν πέντε παρεκκλήσια: του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Δημητρίου, του Αγίου Ιωάννη του Πρόδρομου και της Αγίας Σωζόμενης. Σήμερα υπάρχουν τέσσερις εκκλησίες: του Ιωάννη του Λαμπαδιστή, του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, του Τιμίου Σταυρού και της Παναγίας της Καθολικής. Επίσης, υπάρχει και ένα ξωκλήσι της Παναγίας του Αμιάντου (Γαλιλαίας).

Η εκκλησία αυτή είναι κτισμένη με τοπικό ηφαιστειογενές πέτρωμα και τούβλο. Οι κάτοικοι του χωριού δόύλεψαν εθελοντικά για το κτίσιμο της εκκλησίας, μεταφέροντας οι ίδιοι υλικά με τα γαιδούρια. Στην εκκλησία, που είναι τρίκλιτη, εντυπωσιάζει ο μεγάλος της θόλος, που την κάνει να ξεχωρίζει από μεγάλη απόσταση.

Βρίσκεται στα δεξιά του χωριού. Ανακαινίσθηκε και επεκτάθηκε τα τελευταία χρόνια.

Η ωραιότατη αυτή εκκλησία είναι μια από τις εννέα εκκλησίες του Τροόδους που αποτελούν παγκόσμια πολιτισtική κληρονομιά της Unesco. Ανήκει στα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco κυρίως για τις τοιχογραφίες που καλύπτουν το εσωτερικό της και οι οποίες αποτελούν εξαίρετα δείγματα βυζαντινής και μεταβυζαντινής μνημειακής ζωγραφικής. Η μορφή της εκκλησίας όπως απαντάται σήμερα είναι αποτέλεσμα πολλών οικοδομικών επεμβάσεων διαφόρων εποχών. Όπως είναι σήμερα η εκκλησία του Τιμίου Σταυρούπαρουσιάζεται σαν τρίκλητη εκκλησία με τρούλο. Η αρχική εκκλησία που ήταν μονόκλιτη με τρούλο χρονολογείται στον 11ο αιώνα. Ενδείξεις φανερώνουν ότι ίσως ο ναός να ήταν καμαροσκέπαστος. Από αυτόν όμως το μόνο που διασώθηκε είναι η αψίδα. Στα τέλη του 13ου αιώνα κτίζεται ο μεσσαίος μονόκλιτος ναός στον τόπο του σταυροειδούς με τρούλο, αφού απ' ότι φαίνεται θα είχε καταστραφεί η προηγούμενη εκκλησία. Τον 14ο αιώνα κτίζεται ένα επιπρόσθετο κλίτος, που αποτελεί το βόρειο παρεκκλήσι. Ένα νότιο κλίτος-παρεκκλήσι κτίστηκε τον 15ο αιώνα. Σύμφωνα με την επιγραφή που σώζεται στην αψίδα του Ιερού Βήματος, η αρχική εικονογράφηση της εκκλησίας χρονολογείται γύρω στα 1171-1172. Τμήμα από αυτή τη φάση σώζονται στήν άψίδα του Ιερού, κάτω από το στρώμα των τοιχογραφιών του 14ου αιώνα. Πρόκειται για μια σπάνια για τις εκκλησίες της Κύπρου τεχνοτροπία, του 12ου αιώνα. Η διακόσμηση με τοιχογραφίες συνεχίστηκε κατά φάσεις μέχρι τον 16ο αιώνα. Το 1963 πραγματοποιήθηκε προστατευτική αποτακατάσταση από το Τμήμα Αρχαιοτήτων.

Η εκκλησία της Παναγιάς Καθολικής που κτίστηκε γύρω στο 16ο αιώνα είναι τρίκλιτη, ξυλόστεγη με μια ημικυκλική εσωτερικά και πεντάπλευρη εξωτερικά αψίδα, που καλύπτεται ξεχωριστά. Το ξυλόγλυπτο εικονοστάσι της εκκλησίας είναι κατά το μεγαλύτερο τμήμα του σύγχρονο με την εκκλησία και περιβάλλεται από ωραίες εικόνες του 16ου αιώνα. Αρχαιότερη είναι η εικόντης σταύρωσης του Χριστού στο πίσω μέρος, η οποία δυστυχώς είναι αρκετά κατεστραμμένη. Επίσης υπάρχει και η εικόνα της Παναγίας που ζωγράφισε το 1693 ο Ιωαννίκιος.

Στο Πελένδρι υπάρχει μια ποδοσφαιρική ομάδα, η Αθλητική Ποδοσφαιρική Ένωση Πελενδρίου (ΑΠΕΠ Πελενδρίου), που φέτος αγωνίζεται στο πρωτάθλημα Δ' εθνικής της Κυπριακή Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου.

Η Εκκλησία του Τιμίου Σταυρού, Πελέντρι περιλαμβάνεται από το 1985 μαζί με εννέα άλλες εκκλησίες του Τροόδους στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Αλφαβητικός κατάλογος

Εισάγετε τους δικούς σας όρους αναζήτησης Αναζήτηση
	Web	www.hellenica.de

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License