Σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, ο Άβελ ήταν ο δεύτερος γιος του πρώτου συζυγικού ζεύγους της ανθρωπότητας, του Αδάμ και της Εύας.

Το όνομα

Το όνομα Άβελ εμφανίζεται στη Μετάφραση των Εβδομήκοντα και αποτελεί μεταγραφή στα ελληνικά του αντίστοιχου εβραϊκού ονόματος הֶבֶל / הָבֶל‎ Χέμπελ ή Χάμπελ, το οποίο σημαίνει «εκπνοή, ματαιότητα». Δύο σχεδόν ομόηχες Ασσυριακές λέξεις σημαίνουν «γιος» και «ποιμένας» αντίστοιχα, ενώ άλλοι, όπως ο Ιώσηπος, θεωρούν ότι σημαίνει «θλίψη, θρήνος».

Η δολοφονία του Άβελ

Ο πρωτότοκος αδελφός του Άβελ ήταν ο Κάιν, από τον οποίο και βρήκε τραγικό θάνατο. Αυτό, άλλωστε, το έγκλημα ήταν η πρώτη δολοφονία —και ταυτόχρονα αδελφοκτονία— της ανθρωπότητας η οποία περιγράφεται στην Αγία Γραφή.

Ο Άβελ ήταν κτηνοτρόφος ενώ ο Κάιν ήταν γεωργός. Είναι ευρέως γνωστό το περιστατικό κατά το οποίο ο Γιαχβέ επιδοκίμασε την αιματηρή θυσία του Άβελ έναντι της προσφοράς καρπών της γης του Κάιν. Προφανώς αυτό συνέβη λόγω της κατανόησης που απόκτησε ο Άβελ όσον αφορά το ρόλο των θυσιών ζώων σε σχέση με την πρώτη θεϊκή προφητεία που λέχθηκε αναφορικά με το "σπέρμα της γυναίκας" (Γένεση 3:15) και λόγω των κινήτρων που υποκίνησαν τον καθένα τους να κάνει την προσφορά του. Όπως αναφέρει ο απόστολος Παύλος: «Μέσω πίστης ο Άβελ πρόσφερε στον Θεό μια θυσία μεγαλύτερης αξίας παρά ο Κάιν, διαμέσου της οποίας πίστης δόθηκε μαρτυρία σχετικά με εκείνον ότι ήταν δίκαιος, καθώς ο Θεός μαρτυρούσε σχετικά με τα δώρα του». (Εβραίους 11:4, ΜΝΚ) Τα έργα του χαρακτηρίστηκαν «δίκαια». (1 Ιωά. 3:12) Ο Θεός είχε διακρίνει τα δολοφονικά αισθήματα που συσσωρεύονταν στον Κάιν —όπως αναφέρει η Βιβλική αφήγηση «ο Κάιν άναψε από μεγάλο θυμό και η όψη του κατσούφιασε»— και τον είχε προειδοποιήσει: «Γιατί έχεις ανάψει από θυμό και γιατί κατσούφιασε η όψη σου; Αν στραφείς στο να κάνεις το καλό, δεν θα υπάρξει εξύψωση; Αλλά αν δεν στραφείς στο να κάνεις το καλό, η αμαρτία κάθεται συσπειρωμένη στην είσοδο, και εσένα λαχταράει· και εσύ θα της επιβληθείς άραγε;»

Η ανεξέλεγκτη οργή του Κάιν, όμως, τον οδήγησε τελικά να πραγματοποιήσει τις δολοφονικές του προθέσεις, ενεργώντας με δόλο και απορρίπτοντας τη θεϊκή διαπαιδαγώγηση: «Ο Κάιν είπε στον Άβελ τον αδελφό του: "Ας πάμε στον αγρό". Ενόσω, λοιπόν, βρίσκονταν στον αγρό, επιτέθηκε ο Κάιν στον Άβελ τον αδελφό του και τον σκότωσε». (Γένεση 4:4-8) Ο Θεός καταδίκασε τον Κάιν σε εξορία μακριά από την περιοχή όπου βρισκόταν ο κήπος της Εδέμ και επιδείνωσε το μόχθο με τον οποίο θα έβγαζε τα προς το ζην. Αν και ο Κάιν εξέφρασε αργότερα μεταμέλεια λόγω του μεγέθους της τιμωρίας του, δεν φαίνεται ότι υπήρξε ειλικρινής μετάνοια. Ο Θεός «όρισε ένα σημείο για τον Κάιν», το οποίο πιθανώς αφορούσε το καταδικαστικό διάταγμα που εξέδωσε ο Θεός, το οποίο ήταν γνωστό και τηρούνταν και από τους άλλους. (Γένεση 4:10-15, 24) Η γενεαλογική γραμμή του Κάιν έσβησε με τον Κατακλυσμό των ημερών του Νώε.

Ο Ιησούς Χριστός τον κατονομάζει «Άβελ ο δίκαιος» και τον περιέλαβε ως πρώτο σε μια σειρά προφητών οι οποίοι δολοφονήθηκαν. (Ματθ. 23:35)

Οι εκκλησιαστικοί Πατέρες κάνουν συχνές αναφορές στο ιστορικό του Άβελ και τον θεωρούν ως τύπο (προεικόνιση) του Χριστού καθώς ζούσε μια φιλειρηνική ζωή ως ποιμένας, η θυσία του έγινε αποδεκτή από τον Θεό και ο οποίος υπέστη τελικά βίαιο θάνατο. Καθώς ήταν ο πρώτος μάρτυρας, χρησιμοποιήθηκε ως σύμβολο για τους διωκόμενους Χριστιανούς[1].

Υποσημειώσεις

1. ↑ Αυγουστίνος Ιππώνος, Η Πολιτεία του Θεού (De Civitas Dei) (15:1)

Βιβλιογραφία και πηγές
* Καθολική Εγκυκλοπαίδεια, λήμμα «Άβελ», διαθέσιμο στο ίντερνετ εδώ (Αγγλικά).
* Ενόραση στις Γραφές, Τόμ. 1, 1989, Β. & Φ. Ε. Σκοπιά (Αγγλικά).
* The Oxford Dictionary of the Christian Church, 3d ed., 1997, Oxford University Press.

Παλαιὰ Διαθήκη