Περιφέρεια : Κρήτης
Νομός : Ηρακλείου

-- Δήμος Ζαρού

Τα Βορίζια (παλαιότερα:Βορίζα) είναι χωριό της επαρχίας Καινούργιου με 610 κατοίκους και ομώνυμο τοπικό διαμέρισμα στο Δήμο Ζαρού του νομού Ηρακλείου. Η θέση του είναι στους νότιους πρόποδες του Ψηλορείτη και συνδέεται με το Ηράκλειο με ασφαλτόστρωτο δρόμο 53 χιλιομέτρων. Η κύρια ασχολία των κατοίκων είναι η γεωργία και ειδικότερα η ελαιοκομία, ενώ η κτηνοτροφία και η ξυλογλυπτική αποτελούν επίσης ασχολίες, όπως και η υφαντουργία. Στο χωριό υπάρχει μεταξύ άλλων νηπιαγωγείο και Δημοτικό σχολείο. Στα Βορίζια υπάγεται και η Ιερά Μονή Βαρσαμόνερου.

Τ. δ. Βοριζίων

Το τοπικό διαμέρισμα Βοριζίων , με έδρα το ομώνυμο χωριό, απαρτίζεται από τους οικισμούς:

* τα Βορίζια [ 610 ]

* ο Λαλουμάς [ 13 ] , που βρίσκεται σε υψόμετρο 170 μ.

* το Μεσίσκλι [ 0 ] , ονομασία Μεσήσκλιο, σε υψόμετρο 460 μέτρων, ακατοίκητο πια. Το 1961 είχε 82 κατοίκους και το 1971 είχε 55.

Ιστορικά στοιχεία

Λόγω της ορεινής του θέσης, το εν λόγω χωριό διαδραμάτισε βασικότατο ρόλο στη διάρκεια των Επαναστάσεων.

Από τα Βορίζια κατάγονταν πολλοί οπλαρχηγοί. Ένας από αυτούς ήταν ο Νικ. Μαλικούτης, που σκότωσε τον γενίτσαρο της Μεσαράς, Αγριολίδη, από τον Άγιο Ιωάννη κοντά στη Φαιστό, όμως συνελήφθη στη διάρκεια συμπλοκής σε έναν ναό κοντά στο χωριό Τρυπητά όπου κατέφυγε και οδηγήθηκε στο Ηράκλειο και εκεί εκτελέστηκε με μαρτυρικό τρόπο κάτι που εξιστορεί[1]και η λαϊκή μούσα.

Ένας ακόμη οπλαρχηγός με καταγωγή από τα Βορίζα ήταν ο Νικόλαος Λέκκας, αγωνιστής κατά την Κρητική Επανάσταση του 1866, όπως επίσης και ο Κωνσταντίνος Λεράτος.

Στη διάρκεια της Ναζιστικής Κατοχής, το χωριό έλαβε μέρος στην Αντίσταση, βομβαρδίστηκε από τους Γερμανούς και καταστράφηκε[2]ολοσχερώς. Έπειτα από την Απελευθέρωση το Κράτος έφτιαξε συνοικισμό αλλά οι κάτοικοι αρνήθηκαν να στεγαστούν στη θέση Βροντισάκι κοντά στη Μονή Βροντίσι. Αντί αυτού, προτίμησαν να προβούν σε ανοικοδόμηση του χωριού τους και να φύγουν από το νέο συνοικισμό.

Τα Βορίζια αναφέρονται στον Καστροφύλακα (Κ 104) με 281 κατοίκους και με το όνομα Vorisa, το 1583. Στην ίδια απογραφή (Κ 103) αναφέρονται και οι οικισμοί Λαλουμάς (Lalumas με 39 κατοίκους) και Μεσίσκλι (Mesiscli, με 88 κατοίκους). Στις απογραφές του 1834 και του 1881 δεν αναφέρεται κανείς Τούρκος στο χωριό.

Εξωτερικές συνδέσεις

* To Βοριζιανό Φαράγγι

Πηγές

* Το Ηράκλειον και ο Νομός του, έκδοση Νομαρχία Ηρακλείου.

Παραπομπές

1. ↑ Εγώ’μαι που τον ώριζα τση Μεσαράς τον τόπο και των τεσσάρω καστελιώ χιλιάρχος των ανθρώπω. Ο Μαλικούτης σ’ εκκλησά κλειέται και πολεμούσε, μ’ έξε λεβέντες λιάπιδες τσοι Τούρκους εχτυπούσε, Σωθήκαν τα φουσέκια τως, ζητούν το Χουσεΐνη κι ο Χουσεΐνης ο Ντελής υπόσχεση τους δίνει, πως δε θ’ αφήσει την Τουρκιά για να τονε χαλάσει και πιάνει τονε ζωντανό κι γνώμη του αλλάσσει…

2. ↑ Ελληνικά Ολοκαυτώματα

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License