Περιφέρεια : Κρήτης
Νομός : Ηρακλείου

Οι Ποταμιές είναι χωριό με 522 κατοίκους και ομώνυμο τοπικό διαμέρισμα της επαρχίας Πεδιάδας , σε υψόμετρο 170 μ. στο δήμο Χερσονήσου στο νομό Ηρακλείου. Βρίσκεται στη δεξια όχθη του Αποσελέμη ο οποίος διαρρέει τη Λαγκάδα ανάμεσα σε ελαιώνες, πορτοκαλεώνες και την άγρια βλάστηση του ποταμού, από τον οποίο έχει λάβει και το όνομά του. Η κύρια ασχολία των κατοίκων του χωριού είναι η γεωργία (ελαιοκομία) και παράγεται λάδι. Σε μικρή απόσταση, στα δυτικά του χωριού βόρεια του δρόμου είναι η Παναγία η Γκουβερνιώτισσα, παλαιότατη μονή, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Ο ναός, σε σχήμα σταυρού, είναι κατάγραφος, Στο μεσαίο τρούλο βρίσκεται ο Χριστός Παντοκράτορας, στους μεσαίους τοίχους είναι προφήτες, η Σταύρωση και άλλα. Αντίγραφα αυτών βρίσκονται στην αίθουσα της βασιλικής του Αγίου Μάρκου. Σήμερα η μονή είναι εγκαταλελειμμένη.

Τ.δ. Ποταμιών

Το τοπικό διαμέρισμα έχει 610 κατοίκους. Οι οικισμοί που το απαρτίζουν:

* οι Ποταμιές [ 522 ] , έδρα και

* το Σφεντύλι [ 88 ].

Ιστορικά στοιχεία

Στην απογραφή του Καστροφύλακα αναφέρονται δύο οικισμοί , οι Potamies Apano με 90 κατ. Potamies Catto με 63 κατ. το 1583. Το 1881 αναφέρονται 308 Χριστιανοί και 115 Μωαμεθανοί κάτοικοι. Το Σφεντύλι, κτισμένο σε υψόμετρο 210 μ., αναφέρεται με την ονομασία Sfendigli το 1583 με 78 κατ. (Καστροφύλακας Κ 95). Κατά την παράδοση η μονή της Παναγίας Γκουβερνιώτισσας κτίστηκε από βυζαντινό άρχοντα έπειτα από την απελευθέρωση της Κρήτης από το Νικηφόρο Φωκά. Στην περιοχή της μονής υπήρχαν, κατά την εποχή εκείνη, οικισμοί των οποίων σώζονται τα ερείπια. Ένας από αυτούς ήταν η Γαληνή, όνομα σωζόμενο σε τοπωνύμιο της περιοχής. Κατά την πολιορκία του Χάνδακα ο εφημέριος της μονής παπα-Νικολός Μαγκαφούρης απέκτησε την εύνοια του Τούρκου πασά και όχι μόνο εξασφάλισε την ακεραιότητα των κτημάτων της μονής, αλλά και οικειοποιήθηκε άλλα κτήματα ιδιωτών. Οι απόγονοι του Μαγκαφούρη διαδέχονταν ο ένας τον άλλο στη διοίκηση της Μονής. Ο τελευταίος παπα- Μιχάλης Μαγκαφουράκης δεν απέκτησε κληρονόμους και δώρισε τη μονή στον Άγιο Τάφο. Τα επόμενα χρόνια η μονή διαλύθηκε και τα πλούσια κτήματά της διανεμήθηκαν στους κατοίκους του χωριού.

Πηγές

* Το Ηράκλειο και ο Νομός του, έκδοση Νομαρχία Ηρακλείου.

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License