Λαγκάδια Αρκαδίας

Τα Λαγκάδια Αρκαδίας είναι ένα γραφικό μεγάλο χωριό στη Γορτυνία, κτισμένο με εντυπωσιακό, αμφιθεατρικό τρόπο σε απότομη πλαγιά βουνού. Είναι η πατρίδα των Δεληγιανναίων αλλά και άλλων αγωνιστών του 1821. Ονομαστοί σε όλη την Ελλάδα υπήρξαν οι "Λαγκαδινοί κτίστες" με πλούσια αρχιτεκτονική παράδοση η οποία είναι εμφανής στο ίδιο το χωριό και όχι μόνο. Κατά την αρχαιότητα, από την περιοχή περνούσε η οδός που οδηγούσε στην Ολυμπία όπου διεξάγονταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες.

Γεωγραφία
Το χωριό βρίσκεται 65 χλμ. ΒΔ. της Τρίπολης και 80 χλμ Α. του Πύργου. Είναι κτισμένο σε πλαγιά κλίσης 70 μοιρών και σε υψόμετρο 980 μέτρων και διατρέχεται από τρία ρέματα. Το χωριό ορίζεται από τον εθνικό δρόμο στον Πάνω και στον Κάτω Μαχαλά. Ο Κάτω Μαχαλάς είναι μία καταπράσινη ρεματιά στην οποία κυλά το Λαγκαδιανό ποτάμι, ή Τουθόα κατά τον Παυσανία, που αποτελεί παραπόταμο του Λάδωνα. Ο Πάνω Μαχαλάς διακρίνεται για την μοναδική θέα που προσφέρει στον επισκέπτη.

Υπάρχουν διάφοροι θρύλοι για την ίδρυση των Λαγκαδίων. Ένας από αυτούς αναφέρει ότι κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας (αρχές 13ου αι.) οι τεχνίτες που ανέλαβαν το χτίσιμο του κάστρου της Άκοβας, κατοίκησαν τη σημερινή περιοχή των Λαγκαδίων όπου συνέχισαν να ασκούν από γενιά σε γενιά την τέχνη του χτίστη. Η θεωρία αυτή δεν είναι γενικά αποδεκτή λόγω της σχετικά μεγάλης απόστασης των δύο τοποθεσιών. [1] Άλλη εκδοχή προέρχεται από τους Δεληγιανναίους, γνωστούς κοτζαμπάσηδες της περιοχής. Σύμφωνα με αυτήν, ένας πρόγονός τους ονόματι Πέτρος Λίτινος, υπήρξε γραμματέας του Αϊδίν Αγά κατά την κατάληψη της Πελοποννήσου από τον Μωάμεθ Β΄ τον Πορθητή. Για τις υπηρεσίες του, έλαβε γαίες στην περιοχή της Γορτυνίας όπου και κατοίκησε. Ο απόγονός του, ιερέας Ιωάννης Λίτινος θεωρείται συνοικιστής της Άνω Γειτονιάς των Λαγκαδίων.[2]
Πιο κοντά στην πραγματικότητα, φαίνεται να είναι η άποψη ότι το χωριό δημιουργήθηκε πιθανότατα γύρω στο 1500 από την συνένωση μικρών οικισμών της περιοχής, με βασικότερους αυτών, τους οικισμούς Κρέσπη και Δραΐνα που βρίσκονται σήμερα εντός των ορίων του χωριού. Το χωριό (ή ένα μέρος αυτού) αναφέρεται για πρώτη ίσως φορά με το όνομα «Λαγκάδια» σε Οθωμανικό κατάστιχο του 1570 όπου φαίνεται να έχει 46 σπίτια. Στο ίδιο κατάστιχο σημειώνεται και η Δραΐνα ως ανεξάρτητος οικισμός, με 44 σπίτια. [3] Στα 1698-1699 προστίθενται οι 8 οικογένειες του γειτονικού οικισμού Αρβίτσα που ανεβάζουν τον πληθυσμό των Λαγκαδίων στα 207 άτομα κατά την απογραφή του 1700.[4]

Στα Λαγκάδια η επανάσταση κηρύχτηκε στις 23 Μαρτίου 1821. Την 1η Απριλίου 1821 ο κοτζαμπάσης Κανέλλος Δεληγιάννης, διατάσσει την σφαγή όλων των Τούρκων Λαγκαδινών (40 οικογένειες) και την πυρπόληση του τζαμιού. Συνολικά σφαγιάστηκαν 300 άοπλοι άντρες (λίγες ημέρες νωρίτερα είχαν αφοπλιστεί), γυναίκες και παιδιά. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να τρομοκρατηθούν οι κάτοικοι της γύρω περιοχής που φοβούμενοι αντίποινα, εντάχθηκαν στο πλευρό των Δεληγιανναίων οι οποίοι είχαν πλέον πέσει στη δυσμένεια των Τούρκων και χρειάζονταν υποστήριξη. [5] Το 1825 ο Ιμπραήμ έχοντας ανακαταλάβει το μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου εισέρχεται στα άδεια από κατοίκους Λαγκάδια και στήνει για μερικές μέρες το αρχηγείο του στο σπίτι των Δεληγιανναίων. Η προσφορά των Λαγκαδινών στον αγώνα του 1821 ήταν μεγάλη. Εκτός από την προσωπική τους συμμετοχή (Ιωάννης Θεοφιλόπουλος «Καραβογιάννης», Παπασταθούλης, Θανάσης Κίντζιος), βοήθησαν και με το χτίσιμο πολλών και σημαντικών οχυρωματικών έργων.

Μετά την απελευθέρωση, οι Λαγκαδινοί επιδίδονται σχεδόν αποκλειστικά στο επάγγελμα του χτίστη, οργώνοντας όλη την Πελοπόννησο σε ομάδες (μπουλούκια) κατασκευάζοντας σπίτια, γεφύρια, σχολεία, βρύσες και εκκλησίες. Η φήμη τους εξαπλώνεται γρήγορα και γίνονται πλέον περιζήτητοι. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα μια περίοδο μεγάλης ευημερίας. Τα Λαγκάδια γίνονται η μεγαλύτερη πόλη της Αρκαδίας μετά την Τρίπολη με πληθυσμό σχεδόν 7.000 κατοίκους την δεκαετία του 1890.
Στα τέλη όμως του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, μεγάλο μέρος του πληθυσμού αναγκάζεται να μεταναστεύσει αναζητώντας μια καλύτερη τύχη κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολλοί ακόμα φεύγουν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για την Αθήνα. Αποτέλεσμα της εξωτερικής και εσωτερικής μετανάστευσης είναι η πληθυσμιακή συρρίκνωση των Λαγκαδίων που σήμερα αριθμούν 700 περίπου κατοίκους εκ των οποίων ελάχιστοι είναι μόνιμοι.

Εκτός από το πλούσιο φυσικό τοπίο, τα τρεχούμενα νερά, τις παραδοσιακές βρύσες και τα γεφύρια., σημαντικά αξιοθέατα στα Λαγκάδια αποτελούν οι ναοί των Ταξιαρχών και του Τίμιου Προδρόμου. Χτίστηκαν και οι δύο το 1808 σε διάστημα 40 ημερών λόγω χρονικού περιορισμού που έθεσαν οι Τούρκοι. Διατηρείται επίσης και το σπίτι των Δεληγιανναίων. Επιβλητική θέα μέχρι και το Ιόνιο, μπορεί κανείς να έχει από το εκκλησάκι της Παναγίας του Γούναρη (1862) στον Πάνω Μαχαλά.

Πολλοί Λαγκαδινοί ξεχώρισαν στα γράμματα και στην πολιτική. Μερικοί από αυτούς είναι ο Θεόδωρος Δεληγιάννης (Δηλιγιάννης) που διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας τα έτη 1885-1886, 1895-1897, 1902-1903 και δολοφονήθηκε το 1905. Είναι επίσης πατρίδα των σημερινών πολιτικών Γείτονα και Δασκαλάκη καθώς και του κομμουνιστή παιδαγωγού Νίκου Πλουμπίδη, ο οποίος εκτελέστηκε στις 14 Αυγούστου 1954.

1. ↑ Κωνσταντινόπουλος Χρήστος. Οι Λαγκαδινοί Μαστόροι , Αθήνα,1970
2. ↑ Φωτόπουλος, Αθανάσιος Θ.,Οι Κοτζαμπάσηδες της Πελοποννήσου κατά τη δεύτερη Τουρκοκρατία (1715-1821),εκδ.Ηρόδοτος, Αθήνα 2005
3. ↑ Πρωθυπουργικό Οθωμανικό Αρχείο, Κων/πολη (İstanbul Başbakanlık Osmanlı Arşivi) αρ.560
4. ↑ Παναγιωτόπουλος Βασίλης . Πληθυσμός και Οικισμοί της Πελοποννήσου 13ος-18ος αι. , Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα,1987
5. ↑ Δεληγιάννης Κανέλλος, Απομνημονεύματα

Νομός Αρκαδίας : Δήμος, Κοινότητα

Για πλήρη κατάλογο των πόλεων και οικισμών του νομού, δείτε επίσης : Διοικητική διαίρεση νομού Αρκαδίας

Γεωγραφία της Ελλάδας

Αλφαβητικός κατάλογος - Βιβλιοθήκη Hellenica

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License