Περιφέρεια : Ηπείρου
Νομός : Άρτας

Δήμος Αγνάντων

Το Κάτω Γραικικό βρίσκεται στις νοτιοδυτικές πλαγιές των Τζουμέρκων, στους πρόποδες των κορυφών Καταφίδι (2.393 μ.) και Πάνω Κουστελάτα σε υψόμετρο περίπου 900 μέτρων. Ανήκει στο Νομό Αρτας και υπάγεται στο Δήμο Αγνάντων, ο οποίος έχει έκταση 124.344 και πληθυσμό 4.022 κατοίκων. Στην τελευταία απογραφή του 2001 το δημοτικό διαμέρισμα Γραικικού αριθμούσε 621 κατοίκους. Η επιβλητική ομορφιά των Τζουμέρκων στα ανατολικά, τα κρυστάλλινα νερά που αναβλύζουν σε διάφορες τοποθεσίες του , η θέα του Αράχθου στα νότια, κάνει το χωριό να είναι ένα από τα γραφικότερα της περιοχής. Εδώ η ανάπτυξη και ο σύγχρονος τρόπος ζωής δεν έχουν αλλοιώσει την απλότητα του ρυθμού της ζωής των λιγοστών του κατοίκων, οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Παλιότερα το χωριό φημιζόταν, όπως και τα περισότερα των Τζουμέρκων για τους μαστόρους του, κυρίως πετράδες. Το χωριό μέχρι το 1927 έφερε το όνομα Γρετσίστα. Σε μικρή απόσταση από το χωριό στο δρόμο προς Γουριανά, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας Χρυσοσπηλιώτισσας, το οποίο είναι μετόχι της μονής Θεοτοκίου και τιμά τη Γέννηση της Θεοτόκου. Tην προσωνυμία της χρωστάει ή μονή σε γειτονική σπηλιά όπου, κατά την παράδοση, βρέθηκε η εικόνα της Παναγίας. Από το άλλοτε μοναστήρι σώζεται μόνο το καθολικό. Κατά τον Μητροπολίτη Αρτης Σεραφείμ Ξενόπουλο, ο ναός κτίστηκε τον 11ο αιώνα. Φυσικά πρόκειται για το αρχικό κτίσμα γιατί από εντειχισμένη πλάκα στην κόγχη του νότιου τοίχου του ναού μαθαίνουμε ότι το 1663 ανακατασκευάσθηκε εκ βάθρων το μνημείο, οπότε πήρε και τη σημερινή του μορφή η οποία παραπέμπμει στον πιο διαδεδομένο τύπο ηπειρωτικού ναού στη τουρκοκρατία δηλαδή, τη μονόκλιτη σταυρεπίστεγη θολωτή βασιλική με τρούλλο . Οι τοιχογραφίες -εξαιρετικής τέχνης, αν και σε άσχημη κατάσταση σήμερα- χρονολογούνται το 1801. Η εκκλησία έχει ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο με φυτικό διάκοσμο, ευαγγελικές σκηνές, ζώα και πτηνά. Ο χώρος με τις δύο βρύσες στον περίβολο και τη μοναδική θέα είναι ιδανικός για εκδρομές και ησυχία. Ο κεντρικός ναός του χωριού τιμά τον προφήτη Ηλία ενώ διάσπαρτα βρίσκονται αρκετά ξωκκλήσια στα όρια του χωριού που καταδεικνύουν το βαθύ θρησκευτικό συναίσθημα των εντοπίων.

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License