|
|
Το Αρχοντικό Παπαρρηγόπουλου στην Πλάκα, οδός Κυδαθηναίων (DIMSFIKAS)
Αρχοντικό Παπαρρηγόπουλου
Στην οδό Κυδαθηναίων αριθ. 27, που στα χρόνια της Τουρκοκρατίας λεγόταν "Ρούγα του Αλίκοκκου", κι απέναντι από την εκκλησία της Μεταμορφώσεως (Σωτείρα του Κωττάκη) κτίστηκε το 1842 και σώζεται μέχρι σήμερα το Αρχοντικό Παπαρρηγόπουλου, ένα από τα πιο ιστορικά κτίρια της οθωνικής Αθήνας.
Ο Ιωάννης Παπαρρηγόπουλος (Νάξος 1780 - Αθήνα 1874) ήταν Φιλικός και διπλωμάτης, ο οποίος με την ιδιότητα του προξενικού υπαλλήλου της Ρωσίας στην Ελλάδα προσέφερε σημαντικές υπηρεσίες στον Απελευθερωτικό Αγώνα. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία τον Μάιο του 1820 και στάλθηκε από τους πρόκριτους της Πελοποννήσου στη Μόσχα, όπου συναντήθηκε με τον Ιωάννη Καποδίστρια και τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, προκειμένου να συντονίσουν τη δράση τους και να εξασφαλίσουν την υποστήριξη της ορθόδοξης Ρωσίας στον αγώνα των Ελλήνων. Υπηρέτησε ως γενικός πρόξενος της Ρωσίας μέχρι το 1862.
Το Αρχοντικό Παπαρρηγόπουλου, όπως κι άλλα αρχοντόσπιτα που κτίζονταν τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του 'Οθωνα στην Αθήνα (π.χ. το αρχοντικό του Λασσάνη, αγωνιστή του '21, στους Αέρηδες), είναι μεγάλα σπίτια με ωραίες αναλογίες και ρυθμικά τοποθετημένα ανοίγματα, λιθόκτιστα, με δυό ή τρεις ορόφους, με τις κύριες όψεις τους βασικά επίπεδες, χωρίς εξωτερικά διακοσμητικά στοιχεία. Τα κουφώματα είναι του παλαιού αθηνα'ι'κού τύπου, με περσιδωτά εξώφυλλα, ενώ οι εξώστες στηρίζονται σε απλής μορφής μαρμάρινα φουρούσια. Στο μπαλκόνι με σιδεριά από χυτοσίδερο υπάρχει η χρονολογία ανέγερσής του κτιρίου, 1842.
Στο Αρχοντικό Παπαρρηγόπουλου διέμεινε ο 'Οθων κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 1834. Στο ίδιο κτίριο κατοίκησε στα χρόνια του 'Οθωνα και ο Γαβριήλ Κατακάζυ (εξελληνισμένο Κατακάζης), διπλωμάτης της Ρωσίας ελληνικής καταγωγής, ο οποίος διορίσθηκε το 1833 πρεσβευτής της Ρωσίας στην Αθήνα, θέση που διατήρησε ως τα τέλος του 1843. Το σπίτι του στην Αθήνα υπήρξε κέντρο πολιτικών συναντήσεων, ανέπτυξε φιλικές σχέσεις με σημαίνοντες 'Ελληνες και βοήθησε στο κίνημα της 3ης Σεπτεμβρίου του 1843 με σκοπό την αντικατάσταση του 'Οθωνα. Πέθανε στη Ρωσία το 1868.
Ο Ρώσος Βλαδίμηρος Δαβίδοβ, αρχιτέκτονας και μέλος της Ακαδημίας Τεχνών της Αγίας Πετρούπολης, στο έργο του "Οδοιπορικαί Σημειώσεις", που αφορά τη διαμονή του στην Αθήνα το 1835, περιγράφει τις εντυπώσεις του από τις επισκέψεις του στο μέγαρο αυτό της ρωσικής πρεσβείας:
"Η ευρύχωρος οικία εν ή διαμένει ο πρεσβευτής ημών κέκτηται ωραίαν θέαν προς τον ναόν του Ολυμπίου Διός, προς τον αποξηραθέντα σχεδόν ποταμόν Ιλισσόν και προς τον Υμηττόν"
Το Αρχοντικό Παπαρρηγόπουλου υπήρξε κατοικία και της Καλλιόπης Παπαλεξοπούλου (Πάτρα 1819 - Ναύπλιο 1898), κόρης του Ανδρέα Καλαμογδάρτη, προεστού της Πάτρας και συζύγου του βουλευτή Σπύρου Παπαλεξόπουλου, που τον παντρεύτηκε στο Ναύπλιο το 1835. Η Παπαλεξοπούλου προσέφερε αξιόλογες υπηρεσίες κατά τη δύσκολη εποχή μετά την πτώση του Μεσολογγίου. Επί 'Οθωνος, κράτησε αντιπολιτευτική στάση και το σπίτι της εξελίχθηκε σε αντιδυναστικό κέντρο. Κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής της, ζούσε στο Ναύπλιο. Ο Δήμος Αθηναίων έχει τοποθετήσει εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα στην πρόσοψη του αρχοντικού, ως αναγνώριση των αγώνων της για τη δημοκρατία.
Κοντά στο Αρχοντικό Παπαρρηγόπουλου, επί της οδού Κυδαθηναίων αριθ. 9, υπάρχει και η "Οικία Σεφεριάδη", όπου έζησαν ο Στυλιανός Σεφεριάδης, καθηγητής του Διεθνούς Δικαίου, ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης, η ποιήτρια Ιωάννα Τσάτσου, κόρη του καθηγητή και αδελφή του ποιητή, και ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας και καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου, ο οποίος παντρεύτηκε την Ιωάννα Τσάτσου, το γένος Σεφεριάδη. Ο Κ. Τσάτσος έζησε για χρόνια πολλά στο σπίτι της οδού Κυδαθηναίων.
Πηγές
* Βλαδίμηρος Δαβίδοβ: "Οδοιπορικαί Σημειώσεις γραφείσαι κατά την εν ταις Ιονίοις νήσοις, τη Ελλάδι, Μικρά Ασία και Τουρκία κατά το 1835 διαμονή μου", Αττικόν Ημερολόγιον του έτους 1879 υπό Ειρηναίου Ασωπίου, έτος ΙΓ', Αθήναι, 1878.
* Γιάννη Καιροφύλα: "Η Αθήνα και οι Αθηναίοι", τόμ. 1ος, γ' έκδοση, Εκδόσεις Φιλιππότη, Αθήνα, 1983.
* Εφημ. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, περ. ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ, "Αθήνα: Παρθενώνας * Πλάκα * Βυζαντινά Μνημεία * Ομόνοια" (αφιέρωμα).
* Εγκυκλοπαίδεια "Πάπυρος - Λαρούς - Μπριτάνικα", λήμματα "Παπαρρηγόπουλος, Ιωάννης" & "Παπαλεξοπούλου, Καλλιόπη" (τόμ. 48) και λήμμα "Κατακάζυ" (τόμ. 32), Εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα, 1996.
Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License
