Η Αγία Σοφία στη Θεσσαλονίκη, είναι μία από τις παλαιότερες εκκλησίες της πόλης, η οποία έχει παραμείνει ακέραια μέσα στο βάθος του χρόνου και λειτουργεί μέχρι σήμερα.

Ιστορία

Ήδη από τον 3ο αιώνα υπήρχε μία εκκλησία στην τοποθεσία της σημερινής Αγίας Σοφίας. Τον 8ο αιώνα, ανηγέρθη το σημερινό οικοδόμημα , έχοντας ως πρότυπο την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη. Το 1205, όταν με την Δ' Σταυροφορία κυριεύθηκε η πόλη από τους σταυροφόρους, η Αγία Σοφία μετατράπηκε στο καθεδρικό ναό της Θεσσαλονίκης, παραμένοντας σε αυτήν την κατάσταση μέχρι το 1246 οπότε και η Θεσσαλονίκη επέστρεψε στα χέρια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης από τον Οθωμανό Σουλτάνο Μουράτ Β' στις 29 Μαρτίου του 1430, η εκκλησία μετατράπηκε σε τζαμί [1].

Η κάτοψη της είναι αυτή της βασιλικής με θολωτό Ελληνικό σταυρό (τρούλο). Μαζί με το Ναό της Αγίας Θεοδοσίας, τη Μονή του Ουάλεντος στην Κωνσταντινούπολη και την κατεστραμμένη Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Νίκαια, Η Αγία Σοφία της Θεσσαλονίκης αντιπροσωπεύει ένα από τα κύρια αρχιτεκτονικά παραδείγματα αυτού του τύπου, αρχιτεκτονικής αρκέτα διάσημης τη βυζαντινή περίοδο. [2]
Το εσωτερικό της Αγίας Σοφίας, έτοιμο για την τέλεση γάμου.

Την περίοδο της Εικονομαχίας, η αψίδα της εκκλησίας ήταν διακοσμημένη με χρυσά ψηφιδωτά που έφεραν πάνω τους ένα μόνο μεγάλο σταυρό, παρόμοια με την Εκκλησίας της Αγίας Ειρήνης στην Κωνσταντινούπολη και στην Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Νίκαια. Ο σταυρός αντικαταστάθηκε με την εικόνα της Θεοτόκου το 787-797 μετά την νίκη των Εικονολατρών. Το σημερινό μοσαικό αναπαριστά την Ανάσταση του Ιησού με την επιγραφή από τις Πράξεις 1:11 "ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν". Ο τρούλος είναι διακομισμένος με τις εικόνες των δώδεκα Αποστόλων, της Παρθένους Μαρίας και δύο αγγέλων.

Μέγαλο μέρος της εσωτερικής διακόσμισης καταστράφηκε μετά την Μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης το 1917, ενώ ο τρούλος αποκαταστάθηκε το 1980.[3]

Η Αγία Σοφία συμπεριλαμβάνεται στα Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά Μνημεία της Θεσσαλονίκης της λίστας Τοποθεσίες Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ.

Παραπομπές

1. ↑ Συμβουλευτικό Όργανο Αξιολόγησης UNESCO, Λίστα Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς No. 456
2. ↑ Krautheimer,317
3. ↑ Άγια Σοφία

Βιβλιογραφία

* Krautheimer, Richard (1986). Architettura paleocristiana e bizantina. Einaudi, Turin.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
Αγία Σοφία (Θεσσαλονίκη)

* Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού

Γεωγραφία της Ελλάδας